IQOS Türkiye’de Neden Yasak? IQOS Türkiye’de Yasal mı?

IQOS, klasik sigaradan farklı çalışma prensibi nedeniyle son yıllarda dünya genelinde dikkat çeken tütün ısıtma sistemlerinden biridir. Özellikle IQOS ILUMA, IQOS ILUMA i ve TEREA gibi ürünlerin yaygınlaşmasıyla birlikte Türkiye’de kullanıcıların en çok araştırdığı konulardan biri “IQOS Türkiye’de neden yasak?” sorusu olmuştur.

Ancak bu konuda sık karşılaşılan önemli bir yanlış anlaşılma vardır. IQOS için Türkiye’deki hukuki durumu yalnızca “yasak” veya “serbest” şeklinde açıklamak doğru değildir. Konu; cihazın kendisi, cihazla kullanılan tütün ürünleri, ithalat, piyasaya arz, satış, internet üzerinden satış ve tütün mevzuatı açısından ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Bu yazımızda IQOS Türkiye’de yasak mı, IQOS neden Türkiye’de resmi olarak yaygın şekilde satılmıyor, TEREA Türkiye’de yasal mı ve IQOS kullanmak suç mu? gibi merak edilen soruları detaylı şekilde ele alıyoruz.

IQOS Nedir?

IQOS, tütünü klasik sigaradaki gibi yakmak yerine belirli bir sıcaklığa kadar ısıtmak üzere tasarlanmış bir tütün ısıtma sistemidir.

Klasik sigarada tütün yanarken IQOS sistemlerinde temel prensip tütünün yakılmadan ısıtılmasıdır. Bu nedenle IQOS, çalışma prensibi açısından klasik sigaradan ayrılır.

Yeni nesil IQOS ILUMA ve IQOS ILUMA i modellerinde TEREA adı verilen özel tütün çubukları kullanılmaktadır. Önceki IQOS modellerinde ise HEETS gibi farklı tütün çubukları kullanılmıştır.

Bu ayrım, IQOS’un hukuki statüsünü anlamak açısından da önemlidir. Çünkü cihaz elektronik bileşenlerden oluşurken TEREA ve benzeri ürünler tütün içerir ve tütün ürünlerine ilişkin düzenlemeler devreye girer.

IQOS Türkiye’de Yasak mı?

“IQOS Türkiye’de yasak” ifadesi tek başına kullanıldığında yanıltıcı olabilir.

Türkiye’de tütün ve tütün mamullerinin üretimi, ithalatı, piyasaya arzı, satışı, reklamı ve tüketimi çeşitli kanun ve yönetmeliklerle sıkı şekilde düzenlenmektedir. Bu nedenle IQOS konusunda cihazın kullanılması ile ürünlerin ticari olarak ithal edilmesi veya satılması aynı şey değildir.

Türkiye’de tütün mamullerinin piyasaya arz edilebilmesi için ilgili mevzuatta öngörülen şartların yerine getirilmesi gerekir. Ürünlerin piyasaya arz uygunluğu, bandrolü, paketlemesi ve etiketlenmesi gibi birçok düzenleme bulunmaktadır.

Dolayısıyla kullanıcıların internette gördüğü “IQOS yasak” ifadesinin arkasında çoğunlukla IQOS ve beraberinde kullanılan tütün ürünlerinin Türkiye’deki ithalat ve satış mevzuatı bulunmaktadır.

IQOS Türkiye’de Neden Resmi Olarak Yaygın Şekilde Satılmıyor?

IQOS’un bazı Avrupa ülkelerinde olduğu gibi Türkiye’de yaygın ve resmi bir perakende ağına sahip olmamasının temelinde Türkiye’nin tütün ve yeni nesil tütün ürünlerine yönelik sıkı düzenleyici yaklaşımı bulunmaktadır.

Türkiye’de tütün mamullerinin piyasaya sunulması yalnızca bir ürünü ülkeye getirip mağazada satışa çıkarmaktan ibaret değildir.

Ürünün türüne göre;

• ithalat şartları,
• piyasaya arz uygunluğu,
• tütün mevzuatı,
• bandrol uygulamaları,
• paketleme ve etiketleme şartları,
• sağlık uyarıları,
• satış yetkileri,
• reklam ve tanıtım sınırlamaları

gibi çok sayıda düzenleme devreye girebilir.

Bu nedenle IQOS’un bazı ülkelerdeki resmi mağaza ve satış modelinin Türkiye’de aynı şekilde uygulanmaması, ürünün “kullanılmasının suç olduğu” anlamına gelmez.

IQOS Kullanmak Türkiye’de Suç mu?

IQOS konusunda en çok karıştırılan noktalardan biri budur.

Bir ürünün ticari ithalatının veya piyasaya arzının sınırlandırılması ile bireysel kullanımı aynı hukuki konu değildir.

Türkiye’de tütün ürünlerinin nerelerde tüketilebileceği konusunda ise 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun kapsamında önemli sınırlamalar bulunmaktadır.

Dolayısıyla IQOS gibi tütün tüketimine yönelik ürünlerin kullanımında da bulunduğunuz ortam açısından tütün mevzuatının dikkate alınması gerekir.

Kamuya açık birçok kapalı alan, toplu taşıma araçları ve mevzuatta belirtilen diğer alanlarda tütün ürünlerinin tüketimine yönelik yasaklar bulunmaktadır.

IQOS ve TEREA Arasındaki Fark Nedir?

IQOS ile TEREA aynı ürün değildir.

IQOS, tütünü ısıtmak için kullanılan cihaz sistemidir.

TEREA ise özellikle IQOS ILUMA serisi cihazlarla kullanılmak üzere tasarlanmış tütün çubuğudur.

Bu nedenle “IQOS yasak mı?” sorusuyla “TEREA Türkiye’de yasal mı?” sorusunun hukuki açıdan birebir aynı değerlendirilmemesi gerekir.

IQOS cihazının kendisi elektronik bir cihaz niteliğindeyken TEREA tütün içerdiği için tütün mamullerine ilişkin mevzuat açısından ayrıca önem taşımaktadır.

TEREA Türkiye’de Neden Marketlerde Satılmıyor?

Yurt dışına seyahat eden kullanıcılar TEREA ürünlerini bazı ülkelerde resmi mağazalarda, tütün satış noktalarında veya belirli perakende işletmelerinde görebilir.

Türkiye’de ise aynı yaygın resmi satış ağı bulunmamaktadır.

Bunun temel nedenlerinden biri tütün mamullerinin Türkiye’de piyasaya arz edilebilmesi için kapsamlı mevzuat şartlarına tabi olmasıdır.

Bir tütün ürününün Türkiye’de yasal perakende kanalında satılabilmesi için ürünün ilgili mevzuata uygun şekilde piyasaya arz edilmesi gerekir. Bandrol, paketleme, sağlık uyarıları ve diğer teknik şartlar bu sistemin parçalarıdır.

Bu nedenle yurt dışında satılan bir TEREA çeşidinin Türkiye’de otomatik olarak resmi satışa uygun olduğunu düşünmek doğru değildir.

IQOS İnternetten Satılabilir mi?

Türkiye’de konu açısından en önemli noktalardan biri internet üzerinden tütün ürünü satışıdır.

4733 sayılı Kanun kapsamında tütün ürünlerinin telefon, televizyon ve internet gibi elektronik ortamlarda satışına ilişkin yasak ve yaptırımlar bulunmaktadır.

Dolayısıyla fiziksel bir IQOS cihazıyla, içerisinde tütün bulunan TEREA gibi ürünlerin internet üzerinden satışı hukuken aynı kategoride değerlendirilmemelidir.

Özellikle tütün ürünlerinin internet üzerinden ticari satışında mevzuat ciddi kısıtlamalar öngörmektedir.

Türkiye’de Tütün Ürünleri Neden Bu Kadar Sıkı Düzenleniyor?

Türkiye uzun yıllardır tütün kullanımının azaltılmasına yönelik kapsamlı politikalar uygulamaktadır.

Bu politikaların temel amaçlarından bazıları;

tütün kullanımının azaltılması, çocukların ve gençlerin tütün ürünlerine erişiminin engellenmesi, tütün reklamlarının sınırlandırılması, pasif maruziyetin azaltılması ve tütün ürünlerinin kontrollü şekilde piyasaya arz edilmesidir.

Bu nedenle düzenlemeler yalnızca klasik sigaraları kapsayan basit bir sistemden oluşmaz.

Tütün içeren veya tütün tüketimiyle bağlantılı yeni nesil ürünler de ürünün niteliğine göre farklı mevzuat hükümlerinin konusu olabilir.

IQOS Neden Avrupa’da Satılıyor Ama Türkiye’de Yaygın Değil?

IQOS’un Almanya, İtalya, Yunanistan ve bazı diğer ülkelerde daha görünür olması kullanıcıların en fazla kafasını karıştıran konulardan biridir.

Bunun temel nedeni ülkelerin tütün ve nikotin ürünlerine yönelik mevzuatlarının birbirinden farklı olmasıdır.

Bir ürünün Avrupa’daki belirli bir ülkede resmi olarak satışa sunulabilmesi, aynı ürünün Türkiye’de de aynı şartlarla satılabileceği anlamına gelmez.

Her ülke;

ithalat, vergilendirme, ürün kaydı, sağlık uyarıları, ambalaj, reklam, satış kanalları ve yaş sınırları gibi konularda kendi mevzuatını uygulayabilir.

Bu nedenle IQOS’un başka bir ülkede resmi mağazasının bulunması Türkiye’de de aynı sistemin bulunmasını gerektirmez.

IQOS ile Elektronik Sigara Aynı Şey mi?

Hayır. IQOS ve elektronik sigara teknik açıdan aynı çalışma sistemine sahip değildir.

Elektronik sigaralarda genellikle bir sıvı ısıtılarak aerosol oluşturulur. IQOS ise gerçek tütün içeren özel tütün çubuklarını ısıtmak üzere geliştirilmiş bir sistemdir.

Özellikle IQOS ILUMA serisinde TEREA tütün çubukları kullanılmaktadır.

Bu nedenle günlük kullanımda iki ürün aynı kategori içerisinde anılsa bile teknik olarak ısıtılmış tütün ürünü ile elektronik sigara arasında önemli bir fark vardır.

IQOS ILUMA Türkiye’de Yasak mı?

IQOS ILUMA, IQOS’un yeni nesil cihaz serilerinden biridir.

Burada yine cihazın bulundurulması veya kullanılması ile cihazın ve beraberinde kullanılan tütün ürünlerinin ticari olarak ithal edilmesi ve piyasaya arz edilmesi arasındaki fark önemlidir.

Dolayısıyla “IQOS ILUMA Türkiye’de yasak” şeklinde genel bir ifade kullanmak yerine hangi işlemin söz konusu olduğuna bakmak gerekir.

Özellikle ticari satış ve ithalat söz konusu olduğunda güncel gümrük, tütün ve ürün güvenliği mevzuatı dikkate alınmalıdır.

TEREA Türkiye’de Yasak mı?

TEREA gerçek tütün içeren bir ürün olduğundan konu doğrudan tütün mamullerine ilişkin düzenlemelerle bağlantılıdır.

Türkiye’de tütün mamullerinin piyasaya arz edilmesi belirli izin, uygunluk, bandrol, ambalaj ve satış şartlarına tabidir.

Bu nedenle yurt dışında satılan TEREA ürünlerinin Türkiye’de resmi satış kanalında bulunmaması şaşırtıcı değildir.

Burada “TEREA kullanmak yasak” ile “TEREA’nın Türkiye’de ticari olarak piyasaya arz edilmesi belirli düzenlemelere tabidir” ifadeleri arasında önemli bir fark bulunmaktadır.

IQOS Türkiye’ye Gelecek mi?

IQOS’un gelecekte Türkiye’de resmi satış ağıyla faaliyet gösterip göstermeyeceği konusunda kesin bir tarih vermek mümkün değildir.

Bunun gerçekleşebilmesi büyük ölçüde Türkiye’deki mevzuata, ilgili ürünlerin hukuki sınıflandırmasına, gerekli izinlere ve şirketlerin Türkiye pazarıyla ilgili ticari kararlarına bağlıdır.

Dolayısıyla internette yer alan “IQOS Türkiye’ye şu tarihte geliyor” şeklindeki doğrulanmamış açıklamalara temkinli yaklaşmak gerekir.

Resmi bir değişiklik olması durumunda ilgili kamu kurumlarının mevzuatı ve üretici şirketin resmi açıklamaları esas alınmalıdır.

IQOS Türkiye’de Neden Yasak Olarak Biliniyor?

Bunun en önemli nedeni günlük dilde hukuki kavramların birbirine karıştırılmasıdır.

Bir ürün resmi mağazalarda satılmıyorsa veya ithalatında sınırlamalar bulunuyorsa kullanıcılar bunu doğrudan “ürün yasak” şeklinde yorumlayabiliyor.

Oysa;

kullanım, bulundurma, ithalat, ticari ithalat, piyasaya arz, fiziksel mağazada satış ve internet üzerinden satış birbirinden farklı hukuki işlemlerdir.

IQOS hakkındaki mevzuatı değerlendirirken bu ayrımın yapılması gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

IQOS Türkiye’de yasal mı?

IQOS konusunda tek kelimelik “yasal” veya “yasak” cevabı vermek doğru değildir. Cihazın bireysel kullanımı ile ticari ithalatı, piyasaya arzı ve beraberinde kullanılan tütün ürünlerinin satışı farklı mevzuat hükümlerine tabidir.

IQOS kullanmanın cezası var mı?

IQOS kullanımında özellikle tütün tüketiminin yasaklandığı alanlara ilişkin kurallara dikkat edilmelidir. Tütün ürünlerinin kullanımının yasak olduğu kapalı alanlarda ilgili mevzuat uygulanabilir.

TEREA Türkiye’de satılıyor mu?

TEREA’nın bazı ülkelerde olduğu gibi Türkiye’de yaygın resmi perakende dağıtım ağı bulunmamaktadır. Tütün ürünlerinin Türkiye’de piyasaya arzı ve satışı özel düzenlemelere tabidir.

IQOS ve TEREA aynı şey mi?

Hayır. IQOS cihazın ve sistemin adıdır. TEREA ise IQOS ILUMA serisiyle kullanılan tütün çubuklarının adıdır.

IQOS elektronik sigara mı?

Teknik olarak hayır. Elektronik sigaralar genellikle sıvı bazlı sistemler kullanırken IQOS gerçek tütünü ısıtmaya dayalı bir sistemdir.

IQOS Türkiye’de neden resmi olarak satılmıyor?

Türkiye’de tütün ve yeni nesil tütün ürünlerine ilişkin ithalat, piyasaya arz, satış, reklam ve ürün uygunluğu kuralları bulunmaktadır. IQOS ve TEREA’nın Türkiye’de bazı yabancı pazarlardaki gibi yaygın resmi satış ağına sahip olmamasının arkasında bu düzenleyici yapı bulunmaktadır.

Sonuç: IQOS Türkiye’de Gerçekten Yasak mı?

“IQOS Türkiye’de yasak” ifadesi konuyu tek başına açıklamak için yeterli değildir.

Türkiye’de tütün ürünleri oldukça sıkı bir mevzuata tabidir. IQOS cihazları, TEREA tütün çubukları, ürünlerin ithalatı, piyasaya arz edilmesi ve satışı açısından farklı hukuki değerlendirmeler yapılması gerekir.

Özellikle TEREA gibi tütün içeren ürünlerde Türkiye’nin tütün mamullerine yönelik bandrol, piyasaya arz, satış ve reklam düzenlemeleri önem taşımaktadır.

Ayrıca Türkiye’de tütün ürünlerinin internet üzerinden satışına yönelik ciddi kısıtlamalar bulunmaktadır.

Kısacası IQOS’un bazı ülkelerdeki gibi Türkiye’de yaygın resmi satış kanallarında bulunmaması, “IQOS cihazına sahip olmak tamamen yasaktır” şeklinde yorumlanmamalıdır. Konu esas olarak ithalat, piyasaya arz, tütün ürünlerinin satışı ve tütün kontrolü mevzuatı çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Not: Mevzuat zaman içinde değişebileceğinden ithalat, satış veya ticari faaliyet konusunda işlem yapmadan önce güncel resmi düzenlemelerin kontrol edilmesi gerekir.